Zdumiewały mnie braki w argumentacji strony składającej wniosek o uchylenie ustawy i krytycznie wypowiadających się posłów. Tymczasem dwaj prawnicy PZD wypadli brawurowo, wymowność i przygotowanie niczym z amerykańskiego serialu prawniczego. Działki w wielkim mieście.

W oczekiwaniu na dalsze odcinki serialu o działkach (swoją drogą aż dziwi, czemu dotąd nie powstał żaden!) zapraszam do innej aglomeracji. Można działkować, choć pomysł na miejski ogród trochę się różni.

Działkowiczka w ogrodzie, fot. Stefano Zanini

W Paryżu i okolicznych miejscowościach jest wiele ogródków uprawianych przez osoby skupione w stowarzyszeniach lub po prostu przez grupy przyjaciół. Znajoma ogrodniczka, Marta Fraticelli pojawia się na działce w każdej wolnej chwili, są to głównie niedziele. Najbardziej lubi odkrywać rośliny, ich zastosowania, przetwarzać rośliny lecznicze i owoce, które tam rosną, przyrządzać posiłki z tego co uda się zebrać. Przygodę z ogrodem zaczęła rok temu, wciąga się coraz bardziej. W niedzielę, 17 czerwca było święto ogrodu, warzywne atelier zapraszało na koncert owadziej muzyki. Przyznam, że nieźle to brzmi.

Święto ogrodu, fot. Stefano Zanini

Wraz ze znajomymi założyli „Ogród solidarnego Ivry” we wrześniu. To grupa dwunastu osób praktykujących ogrodnictwo poprzez permakulturę. Uprawiają ziemię wspólnie, nie dzieląc jej na osobne działki, za to dzielą się zbiorami. Bezdomni, którzy pomieszkiwali wcześniej w tym miejscu także mają w tym ogrodzie swój udział. Ogród działa póki co bez specjalnego przydziału, choć o niego wystąpiono w maju 2011, a więc na pięć miesięcy przed założeniem ogrodu, gmina nie udzieliła odpowiedzi. Teren jest gruntem komunalnym podparyskiej gminy Ivry sur Seine, aglomeracyjnej choć tuż za autostradą. Celem przedsięwzięcia jest uwrażliwienie i zbliżenie mieszkańców do ogrodnictwa i natury w mieście, w którym jest wiele przestrzeni zielonych, dotąd niezagospodarowanych.

Na blogu ogrodu możemy zobaczyć jak tworzono ogród oraz działkową dyscyplinę sportową: skoki przez zagony. Polecam!

Merci beaucoup Marta et Stefano!
Karolinie dziękuję za działkową czujność i kontakt!

Partyzantka ogrodnicza wystartowała już wieczorem, dziś o poranku był ciąg dalszy. Pierwsze kroki skierowano w stronę Podgórza, rozglądajcie się wokół – gdzie by tu jeszcze zadziałać?

Pies Ogrodnika czeka na zgłoszenia! pies-ogrodnika@o2.pl tel. 500 226 486.

W wiedeńskiej dzielnicy muzeów, w Centrum Architektury AzW przygotowano dużą wystawę poświeconą historii idei uprawiania ziemi w przestrzeni miejskiej. Kuratorka, Elke Krasny, wraz z dużym międzynarodowym zespołem ekspertów, prezentuje współczesne i historyczne przypadki z Chicago, Lipska, Wiednia, Nowego Jorku, Paryża, Hong Kongu, Istambułu, Porto Allegre, Hawany czy Quitro. Ekspozycja opowiada o organizujących się wokół tej idei grupach, nieformalnych inicjatywach i przestrzeniach jakie dzięki ich działaniom powstały. To inne niż znane z oficjalnej wykładni spojrzenie na urbanistykę, które stawia przed widzami pytanie: czego można się nauczyć z tych oddolnych inicjatyw? Jak architekci mogą się posłużyć wypracowanymi w różnych zakątkach świata rozwiązaniami?

Przed wejściem ustawiono sprytną instalację nawadniającą szereg donic z ogródkiem najwyraźniej „w procesie”, tu coś wyrosło bardziej, w innym pojemniku mniej. Instalacja nawadniająca to zlepek rozmaitości zrecyklingowanych, które poskładane w całość, działają. Po wejściu na teren wystawy znajdujemy się w dużej hali, poprzedzielanej siatką ogrodzeniową (wykorzystano rzeczywiste ogrodzenia używane przez wiedeński ZIKiT), na niej zaczepiono rośliny w osłonkach ze ściętych butelek PET. Co jakiś czas bileterka wyrusza z konewką na obchód. Sala jest wysoka i doświetlona, zapewne w czerwcu rośliny te będą jeszcze wyraźniej obecne.

Każdy wykrojony siatką rewir to osobny świat oddolnego działania, zbudowany ze zdjęć, informacji na planszach, krótkich filmów i nagrań. W środku siedziska ze starych szafek. Obok głównej obszernej sali w podłużnym pawilonie prezentowana jest praca fotograficzna, kilkadziesiąt zdjęć bram ogródków działkowych w Wiedniu. Pierwsze chwile na wystawie to historia ruchu działkowego w oparciu o niemieckojęzyczne archiwalia z Lipska (gdzie istnieje muzeum ogródków działkowych), z Wiednia ale i wypowiedzi współczesnych działkowców.

Samo dokładne obejrzenie całości zajmuje około 3 godzin. To duża porcja wiedzy i wiele spotkań z prezentowanymi na wystawie bohaterami miejskiego ogrodnictwa. Zapadają w pamięć tureccy ogrodnicy z Istambułu i uszczuplany teren ogrodów z powodu rozbudowy infrastruktury sportowej.

Wystawie towarzyszy książka, którą tworzą eseje opisujące wszystkie prezentowane przypadki. Także tutaj głównym redaktorem jest Elke Krasny. Autorami współpracownicy zaangażowani w projekt. O czym poczytamy? W eseju kuratorki projektu przybliżającym historię zielonej idei w mieście o tym, że

ogrodnictwo daje siłę i moc do działania.

W innych tekstach: o greckim pawilonie na 12 biennale architektury w Wenecji, Arka. Stare nasiona dla nowych kultur metropolii, autorstawa architektów Phoebe Giannisi i Zissisa Kotionisa. W tekście Nieformalne zmienia się w główny nurt. O miejskim dizajnie między romantyzacją a realnością miasta (Anke Hagemann) o przenikaniu obrzeży kultury spontanicznego recyklingu do głównych nurtów wizualnych architektury czy mody. Jest i tekst historyczny poświęcony działkom w Lipsku. Znajdziemy również fotograficzną prezentację bram ogrodów działkowych Wiednia (seria Uny Steiner). Poczytamy o Rekreacji jako funkcji publicznej w miejskich społecznościach w eseju Jane Addams, noblistki, pierwszy raz opublikowanym w 1912 roku w American Journal of Sociology. Jest esej poświęcony sytuacji żywnościowej Wiednia po I wojnie światowej i ratunku jaki nadszedł z miejskich ogródków (Klaus Novy). Poczytamy o budowniczych tymczasowych foliowych bud i namiotów, całych miasteczek, które zamieniają się w trwałe i pełne życia domostwa – w Tokio, w Limie czy w innych miejscach. Dowiemy się inicjatywach holenderskich, brytyjskich, francuskich współcześnie realizowanych w opozycji wobec narzucanego inwestorskiego charakteru nowej architektury wielkich miast. Odwiedzimy Sarigöl w Istambule, niewielką dzielnicę 3 tysięcy domów zbudowanych bez administracyjnego prawa do budowy ale za to w oparciu o zwyczajowe prawo zajęcia terenu (gecekondular). Poczytamy o miejskich uprawach rolniczych od Hawany do Milwaukee. Odwiedzimy zakątki Azji i Ameryki Południowej. W sumie 350 stron przygody z żywotnym, zielonym obliczem urbanizmu. Książka dostępna w bibliotece naszego Muzeum.

Mimo, że w krótkim wstępie pióra Dietmara Steinera, dyrektora AzW i osoby, która przyczyniła się do powstania dzielnicy muzeów pada deklaracja, że Centrum Architektury to nie jest miejsce o jakiejś ideologicznej orientacji to czytamy również, że

architektura jest jak jedzenie,

jej wpływ na codzienne życie jest ogromny. Przekaz projektu Hands-on Urbanism należy rozumieć jako wyzwanie i afirmację prawa mieszkańców miast do unikalnych, własnych praktyk oddolnego urbanizmu, dodałabym, że agraryzmu również. W czasie przeobrażeń społecznych, hasło wzięcia ziemi w mieście we własne ręce świetnie się wpisuje w potrzeby miszkańców (od niedawna wg ONZ więcej ludzi na kuli ziemskiej mieszka w miastach niż poza nimim).

Film o wystawie, rozmowa z kuratorką: Hands-On Urbanism 1850-2012 The Right to Green

Poniżej widać, że od pełnego emocji otwarcia wystawy (dwugodzinna dyskusja z zaproszonymi działkowcami – uczestnikami badań, i z reprezentacją OZ PZD z Krakowa i Wrocławia, oraz Rady Krajowej PZD) minęło już tyle czasu, ile wystarczy by cieszyć się nie tylko siewkami ale i liśćmi. Zdjęcie nadesłała Dorota, ziarenka „czegoś” posiane w sobotę, stan z 4 maja, około 14.00…

ziarenka czegoś po kilku dniach...

Andy Goldsworthy Rivers and Tides 2001

kadr z filmu Rivers and Tides 2001

Nurt w jakim tworzy artysta, nazywany land art (sztuką ziemi), skupia różnych twórców. Jednym z pierwszych tworzących w tym duchu jest Richard Long. Wśród polskich przykładów warto przywołać sylwetkę Jacka Tylickiego, i zwrócić uwagę na zainspirowaną ogródkami działkowymi twórczość Jana Bujnowskiego, niektóre z prac pokażemy w naszej książce. Marek Karwala pisząc o postaci związanego z Krakowem artysty podkreślał:

Efekty inwencji działkowiczów zwykł nazywać „instalacjami przedartystycznymi”. Dostrzegł, że spośród figur geometrycznych dominują: koło, prostokąt, trójkąt, ale równie częste jest łamanie proporcji czy gra z nimi (…) Spojrzenie na „sztukę sąsiadów” z perspektywy sztuki współczesnej — mawia Bujnowski — mogłoby sprawić, że np. patyki i sznurki przeznaczone do podwieszania pomidorów, otulone papierami drzewka, firanka rozciągnięta nad poletkiem dla ochrony przed ptakami po zainstalowaniu w galerii zaczęłyby oddziaływać jako obiekty rzeźbiarskie…

Inny obszar sztuki Jana Bujnowskiego to fotografia graficznych struktur suchych trawek i ogrodzeń na szarobiałym śniegu, muzyczny zapis sztuki płotu. Tworzy także instalacje z patyczków, piasku wyrażające energię danego miejsca, kruche i podatne na powiewy wiatru, współgrające z przesuwającym się słońcem, kieruje uwagę na potrzebę wczucia się w miejsce, zasmakowania go.

Odczucie to znane jest niektórym działkowcom, którzy w ogródkowej codzienności niejeden raz pielęgnując rośliny i miejsce, zatapiają się w podobnie zadziwiającej relacji ze światem.

Przed-olimpijskie ogródki działkowe w Londynie

Znalazłam dziś porównanie strategii zagospodarowania okolicy nowych obiektów sportowych powstających przed wielkimi zawodami 2012 roku w Warszawie i Londynie. Dariusz Bartoszewicz pisze, że wokół londyńskiego stadionu już funkcjonuje parkowa zieleń gdy tymczasem wokół warszawskiego obiektu między Aleją Zieleniecką a PKP Stadion ok. 5 hektarów ma pokryć rozsypany tam tłuczeń, planowane jest też ogrodzenie terenu.

Przestrzeń gdzie powstał stadion olimpijski to East End, legendarna londyńska dzielnica robotnicza, która swój charakter zawdzięcza bardzo długiej historii (kilkusetletniej) zamieszkiwania tam ludzi niewysokich zarobków, jeśli w ogóle jakichś.

Ale nie jest prawdą, że cały obszar był przestrzenią industrialną wymagającą rewitalizacji. Na terenie gdzie zbudowano drogę i parkingi były ogrody działkowe Manor Garden Allotments, wyburzone w październiku 2007 roku, będące ważnym miejscem dla lokalnej społeczności. Działkowcy mówili, że ogródki według ekspertów stanowiły zbyt duży kontrast z planowanym dizajnerskim parkiem.

Gdy o likwidacji ponad 100-letnich ogródków zrobiło się głośno, ruszyli artyści, powstał ciekawy cykl portretów Mimi Mollica oraz zdjęcia opuszczonych altanek nocą Jana Strandtmanna.

I oto wyrósł na działkach Park Olimpijski. Pod widoczną zielenią, gdzie oddano hołd brytyjskiej miłości do ogrodów pozostaje ziemia, która została przez budowę skażona a następnie zrekultywowana. Przykryto ją specjalną folią a następnie nawieziono czystej ziemi. Pod folią znajduje się rakotwórczy materiał, który pozostał po tej ogromnej budowie. Szczegóły na ten temat znajdują się na stronie organizacji monitorującej przygotowania do igrzysk GamesMonitor.

Historię ogródków wschodniego Londynu można zgłębić sięgając po pracę magisterską z 2005 Elisabeth Anne Scott obronioną na Uniwersytecie Saskatchewan zatytułowaną Cockney Plots: working class politics and garden allotments in London’s East End, 1890-1918

Polecam krótki film na temat konfliktu jaki miał miejsce zanim byliśmy tak blisko angielskich igrzysk: reportaż BBC1 z 2007 roku pt. Manor Gardens Allotments vs. Olimpics Games 2012

W Polsce także zlikwidowano ogrody działkowe aby w ich miejsce mogły powstać stadiony. W Poznaniu był to ROD Ustronie, część działkowców protestowała lecz PZD przyjął odszkodowanie a następnie przekazał je zgodnie z wyceną użytkownikom działek. Miasto zaproponowało inny teren i część działkowców przeniosła się.

Gdański stadion Baltic Arena powstał po likwidacji ogródków działkowych w Letnicy.

14 sierpnia, między 11.00 a 13.00 w Gazeta Cafe przy ul. Brackiej 14 w Krakowie razem z antropolożką Dorotą Majkowską-Szajer i etnobotanikiem Piotrem Klepackim poprowadzimy warsztaty dla dzieci i dorosłych, których bohaterem będą bukiety święcone na Zielną. Można przynieść swoje rośliny. Można będzie wyjść z przygotowanym własnym bukietem! Zapraszamy.

Bukiety święcone tego dnia, ten zmysłowy religijny konkret, to żywa tradycja (współczesne bukiety bada dr Łukasz Łuczaj nawiązując do badań założyciela muzeum Seweryna Udzieli). Komponuje się je zwykle z roślin z najbliższego otoczenia. Działkowcy święcą bukiety z roślin rosnących na działkach, rolnicy święcą zboża, rośliny ozdobne, zioła a także warzywa i owoce. To także czas dożynek, dla osób religijnych moment podziękowania za zbiory i obfitość przyrody. Etnograficzne opisy mówią o tym, że w bukiecie nie brakuje zazwyczaj żyta, owsa i pszenicy, makówki, jabłek nabitych na patyk czy marchewki z nacią, nie brakuje i wrotyczu, krwawnika, bożego drzewka-bylicy, macierzanki, szałwii, ruty, piołunu, kopru czy ważnej w folklorze słowiańskim kaliny. Są rudbekie, floksy, aksamitki, georginie, nagietki. Zasuszony, wiszący na domu bukiet chroni od burz, ocielonej krowie dawano do picia pokruszonych roślin poświęconych na Zielną, okadzano palonymi na pokrywce roślinami dom i stajnie między Bożym Narodzeniem a Nowym Rokiem, aby się złe nie trzymało.

Jest to najstarsze maryjne święto w kalendarzu, od V wieku kościoły wschodu, od VII wieku kościół katolicki uroczyście je obchodzą, choć dogmat o Wniebowzięciu przyjęto w 1950 roku. Zanim nadeszło chrześcijaństwo, Słowianie także czcili swoje bóstwa urodzaju. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa przenikanie się wiary z grecką tradycją filozoficzną było faktem, jedna od drugiej nawzajem czerpały. W czasach przed Chrystusem Rzymianie czcili Dianę, utożsamianą z Artemidą, boginię księżyca, narodzin i łowów. Uroczystość przypadała na 13 sierpnia, czcili ją niewolnicy w świątyni na Awentynie zbudowanej przez króla Serwiusza Tulliusza. Wszystkie boginie w jakiś sposób odnoszące się do urodzaju, władczynie życia i śmierci – na przykład Artemida, Demeter, Persefona – to według religioznawców elementy jednego kompleksu wierzeń związanych z Boginią Matką (polecam podręcznik Etnologia religii prof. Andrzeja Szyjewskiego), gdzie autor obszernie prezentuje tą złożoną sprawę i m. in. pisze:

Kult ziemi, zapoczątkowany w czasach rewolucji neolitycznej, niemal bez zmian dotarł do czasów współczesnych, a jego echem jest dziwnie trwały kult Matki Boskiej w kulturze ludowej.

Świątynia Artemidy w Efezie, Wikipedia

Pszenicę udomowiono 10 tysięcy lat temu, współczesne badania genetyczne ujawniły, że ta „udomowiona” pszenica jest najbardziej podobna do roślin rosnących dziko w południowo-wschodniej Turcji w pobliżu granicy z Syrią. To właśnie z tamtych rejonów rozprzestrzenił się kult Magna Mater, charakterystyczny dla społeczności neolitu. Zawsze chodziło o wielość form bóstwa, o moc kreacyjną i wcielenie życia, o cykliczność zamierania i odradzania się świata roślinnego.

Na koniec prezentacja roślin Matki Boskiej, wyodrębnionych przez Seweryna Udzielę przed ponad 100 laty w jego zielniku (zbierał je m. in. we wsiach: Bieżanów, Skawina, Dobczyce, Gdów, Świątniki, Siepraw, Krzesławice) a wydobytych z zielnika przez dr. Piotra Köhlera. Wszystkie ponoć święcono 15 sierpnia.

Osetek Najświętszej Marii Panny - dziewięćsił pospolity (Carlina vulgaris); Włoski Najświętszej Panny Maryi, Włoski Matki Boskiej – wierzbownica gruczołowata (Epilobium adenocaulon); Ziele Matki Boskiej – wierzbówka kiprzyca (Epilobium angustifolium); Pszeniczka Matki Boskiej - szarota błotna (Filaginella uliginosa); Mirt Matki Boskiej – janowiec ciernisty (Genista germanica); Rękawki Matki Boskiej, Sukienki Matki Boskiej, Paluszki Matki Boskiej – goryczka wąskolistna (Gentiana pneumonanthe); Naparstki Matki Boskiej – świerzbnica polna (Knautia arvensis); Gruszki Matki Boskiej – tojeść pospolita (Lisymachia vulgaris); Żytko Matki Boskiej – szarota leśna (Omalotheca sylvatica); Kądziołka Matki Boskiej, Łzy Matki Boskiej – koniczyna polna (Trifolium arvense); Warkocze Matki Boskiej – dziewanna drobnokwiatowa (Verbascum thapsus).

Rok 1998. Hugh wyprowadza się na wieś, powrót do natury ma umożliwić poprawę jakości życia, nadać mu sens. Główne motto to lepsza żywność i praca własnych rąk. Powstaje seria kulinarnych programów telewizyjnych o „lajfstajlowym” charakterze. Publiczność entuzjastycznie odpowiada na propozycję, autor koncepcji rozwija więc skrzydła. Powstaje wokół „Opowieści z River Cottage” (pokazywanych także na polskojęzycznych kanałach kulinarnych) komercyjna machina rozmaitych projektów. Cotygodniowa rubryka kulinarna w Guardianie leży w gestii Hugh’a. To autor licznych książek kucharskich, poradników, dvd z instruktażami, a także programów szkół letnich, warsztatów etc. W tej koncepcji ma być etycznie i ekologicznie, jednym z działań jest kampania podjęta w celu uwolnienia kur z klatek Chicken Out! wspierająca chów drobiu na wolnym wybiegu.

Ale najciekawszym działaniem jest Landshare.com To portal internetowy, który służy do łączenia ludzi chcących hodować rośliny z tymi, którzy posiadają ziemię, ale uprawiać jej nie chcą/ nie mogą. Biorąc pod uwagę okropne kolejki na listach oczekujących na wolne allotments w brytyjskich miastach pomysł okazał się strzałem w dziesiątkę. Od 2009 roku do dziś zarejestrowało się tam ponad 60 tysięcy osób, to miejsce pełne porad i sprawiające wrażenie tętniącego życiem narzędzia realizacji ogrodniczych miejskich potrzeb.

Hugh wyszukuje tereny w miastach, które leżą odłogiem a mogłyby służyć spragnionym ogrodnikom (np. ziemie należące do Kościoła Anglikańskiego, jednego z największych posiadaczy ziemskich w Wielkiej Brytanii), doradza jak wystąpić do gminy o przyznanie ziemi (istnieje przepis, który zobowiązuje gminę do wskazania ziemi pod uprawę na zasadzie dzierżawy o ile wystąpi o to grupa minimum 6 osób).

Czy działalność landshare.com to pieśń przyszłości? Czy coś takiego mogłoby kiedyś zdarzyć się i w Polsce? Tłem do namysłu nad taką możliwością niech będzie informacja, że w 2008 r. komisja „Przyjazne Państwo” odrolniła tereny w miastach, uwalniając je pod zabudowę. To zielone światło dla inwestorów oraz dla gmin dysponujących ziemią (często właśnie tam w dużych miastach są zlokalizowane ogródki działkowe). Tymczasem Adam Wajrak pisze o antybetonowej inicjatywie pochodzącego ze Słowenii unijnego komisarza ds. środowiska Janeza Potoenika polegającej na stworzeniu specjalnej strategii ochrony gleb w Unii Europejskiej. Chodzi o ograniczenie betonowania i asfaltowania kolejnych terenów. Obecnie 12 procent całkowitego obszaru Europy jest dotkniętych erozją wodną. Co roku na terenie Unii zabetonowywany jest obszar wielkości Berlina.

Być może inicjatywy takie jak landshare.com mogą być działalnością, której czas nadchodzi. Skoro przyroda jest równie kulturowa jak treść programów telewizyjnych, jak piszą brytyjscy socjolodzy Urry i Macnaghten w Alternatywnych przyrodach, to może globalne środki komunikacji ułatwią wytworzenie takiej przyrody, która na ludzką miarę ale w wielkiej skali zurbanizowanych obszarów wciąż będzie w zasięgu naszych zmysłów?

„The Real Dirt of Farmer John” z 2005 roku to zabawna i dramatyczna opowieść o rolniczej Ameryce. Reżyser Taggart Siegel opowiadając historię Johna Petersona, rolnika ze środkowego zachodu (północne Illinois), pokazuje jak świat amerykańskiej prowincji lat 50-tych, przez czas kontrkultury ’68 roku i kryzysu lat 80-tych doszedł do punktu, w którym ludzie rozglądają się za prawdziwą żywnością a uprawna, dobrej jakości ziemia jest przeznaczana pod kolejne osiedla domów sięgających daleko od metropolii przedmieść. Widzimy kapitalne materiały archiwalne (wszechobecność amatorskich kamer znów daje świetne rezultaty), śledzimy chwile świetności i całkowitego upadku farmy, kibicujemy kreatywnym pomysłom właściciela mocującego się z samym sobą i zmieniającymi się warunkami gospodarowania.

Film kończy współczesna sekwencja o tym, w jaki sposób mieszkańcy aglomeracji organizują się w społeczności konsumentów, którzy na zasadach abonamentu kupują żywność z od lokalnych rolników, a farma, która jest bohaterką filmu, uczestniczy w ruchu Community Supported Agriculture umożliwiającym dostęp do lokalnych, sezonowych warzyw i owoców. Idea „prawdziwe jedzenie, prawdziwi rolnicy, prawdziwa społeczność” propagowana przez stowarzyszenie Lokalne Zbiory rozwija się od 20 lat, w rytm galopującego uprzemysłowienia produkcji żywności. Stowarzyszenie jest częścią sieci Kupuj Lokalnie. Cała ta machina konsumencka to typowo amerykański, oddolny i społecznościowy wynalazek, odpowiadający na prawdziwe potrzeby współczesnego człowieka odciętego od tego co namacalne i na jego miarę.

Podczas oglądania filmu nie sposób było uniknąć pytań o miejsce ogródków działkowych i związanego z nimi sposobu życia w świecie, który staje się coraz bardziej wirtualny i globalny. Czy nie jest czasem tak, że w działkach cenimy możliwość pozostawania w kontakcie z namacalnym działaniem – bycie ogrodnikiem, bukieciarką, stolarzem, gołębiarzem, hodowcą królików, pszczelarzem? A pamiętacie farmerską grę na Facebooku o której niedawno pisała Łucja?

W filmie z ust Johna Petersona pada zdanie, że farma znów przyciąga idealistów, jak w latach 60-tych. W czasach hipisów było to miejsce artystycznych i innych eksperymentów, dziś równie intensywnie służy osobom poszukującym „prawdziwych” doświadczeń w dziś egzotycznym, rolniczym wymiarze. W głowie pozostaje zachwyt nad roślinami, przyjemność zajmowania się ziemią, odkrywanie sensu pracy rąk i tego efektów. Można by rzec, dzieło-farma.

I jeszcze polski komentarz: Andrzej Żwawa w Zielonych Brygadach o żywności organicznej w artykule Myśl globalnie, jedz lokalnie.

Przed wojną były tu nauralne rozlewiska rzeki Wisły. W XIXw. krakowska dzielnica Kazimierz przestaje być wyspą, stare koryto Wisły zostaje zasypane i powstają Planty Dietlowskie. Most kolejowy nad rzeką Wisłą w okolicach ul.Blich zostaje zamieniony na wiadukt nad ulicą Dietla. Pomyśleć, że można było przeżyć ten sam most z dwóch jakże innych perspektyw: przepływając pod nim łódką i kilka lat później przejeżdżając dorożką.

W czasie drugiej wojny światowej niemcy zamieniają podmokłe łąki w lotnisko. Utwardzają teren wysypując i ubijając kilkadziesiąt centymetrów żwiru. Po wojnie powstaje tu ogródek działkowy. Dzisiaj nazywa się Rodzinny Ogród Działkowy Grzegórzki przy ul. Francesco Nullo w Krakowie.

Historię ogrodu działkowego opowiedziała mi przemiła działkowiczka, która dała mi do domu na skosztowanie prawdziwej sałaty bez nawozów i spryskiwania. “Ekologiczna sałata”. Opowiedziała także historię o tym jak jej mąż z synem przekopywali ziemię. “Jak pan myśli- zapytała – co można zrobić, aby zamienić żwirowatą powierzchnię pasu startowego w urodzajną glebę?”. Dobre pytanie. Jej mąż z synem kopali głębokie rowy na około dwa metry. Ściągnięty z powierzchni żwir wsypywali na dół do rowu i przykrywali wykopanym czarnoziemem. Najlepszą gatunkowo glebą. W ten sposób odwrócili całą ziemię na działce. Zamienili lotnisko w grządki. Praca od podstaw.

Fotografuję ten ogród działkowy i działkowców od ponad roku. Ale dopiero stosunkowo nie dawno otrzymałem przywilej uznania mnie za stałego bywalca. Oczywiście nie ze strony wszystkich poznanych przeze mnie działkowców. Nie wynika to z nieufności, lecz zupełnie innego rozumienia czasu i relacji międzyludzkich. Dla nich znajomości powstają przez lata, a przyjaźnie są na całe życie. Dla nas świat pędzi.Ten ogród działkowy jest dla mnie jak wyspa dryfująca z dala od głównego prądu czaso-przestrzenni; “stalkerowska zona” obrośnięta przez biurowce i bloki gdzieś na krawędzi czasu. Miejski zgiełk ustępuje tu powolnemu rytmowi ziemi. Pośpiech jest nie zalecany.

Zwolnij.

kilka linków:
Łakomy kąsek
Wykupujmy dziaqlki ?! Tak!
kupie działkę