Jednocześnie, Sejm pracuje nad stworzeniem nowej ustawy, zgodnej z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego. Wydaje się, że działkowcy z “Zakola Wisły” otrzymują podwójną dawkę niepewności. Nie dość, że na poziomie ogólnopolskim przyszłość działek stoi pod znakiem zapytania to na poziomie lokalnym, wydaje się w tym przypadku być jasne, ogródki działkowe ma zastąpić osiedle mieszkaniowe.

W Krakowie mamy mało świeżego powietrza. To, którym oddychamy, jest zatrute. Korytarze powietrzne są coraz bardziej ograniczane zabudową. Ten ogród działkowy leży w ciągu wentylacyjnym, przy rzece, zapewnia choć minimalną wentylację zabetonowego i położonego w niecce miasta. Stanowi ostoję ptaków i innych zwierząt, które wzbogacają ekosystem. Jest otwarty dla okolicznych mieszkańców, którzy zawsze są wpuszczani na spacery. Stanowi teren zabaw dzieci z okolicy. Jest sensem życia dla kilkuset rodzin. W tej chwili zieleń utrzymywana przez ogrodników nie kosztuje miasta ani złotówki. Ulokowany jest na zrekultywowanym w latach sześćdziesiątych terenie dawnego śmietniska zakładów farmaceutycznych przez najstarsze pokolenie miejskich ogrodników.

Plany jakie powzięto dla tego terenu budzą zdziwienie. Miasto, a także dzielnica, gospodarując swym majątkiem powinna rozważyć wiele argumentów, i poszukać takich racji dla dobra mieszkańców, które spotykają ekonomię z ekologią.

Tak zatytułowano wystawę zorganizowaną przez Zamek Cieszyn w ramach projektu Design Silesia. Kuratorka wystawy, Katarzyna Pełka, pisząc w katalogu o zjawisku miejskiego ogrodnictwa określa je jako trend, wyraźny we wszystkich liczących się wydarzeniach poświęconych designowi. Organizatorzy wystawy pytają więc o to, co powoduje, że nasza uwaga kieruje się w stronę ogrodów w mieście. Mamy tu perspektywę kryzysu żywnościowego, wzrost zaludnienia w miastach, w których mieszka już więcej jak połowa mieszkańców Ziemi – o czym pisała jedna z badaczek “dzieło-działka”, Monika Kujawska w tekście o etnobotanice miejskiej na łamach „Etnobiologii Polskiej” w 2011 roku. Kuratorka wystawy zwraca uwagę także na realizuję potrzeby życia w przestrzeni przyjaznej, w której to stronę prowadzi chęć realnego wpływu na otoczenie.

Wystawa skomponowana jest z kilku metaforycznych ogrodów, każdy z przystanków wypełniają przykłady działań społecznych, naukowych czy dizajnerskich. Oto dziki ogród gdzie znajdziemy wątek guerrilla gardeningu, ogród warzywny z prezentacją projektu identyfikacji wizualnej gminy Mstów, ogród francuski przybliżający ogrody wertykalne i działalność wikliniarską Stowarzyszenia Serfenta, ogród dla zwierząt z ulami i projektem ptasiego miasta Eveline Vissser, wspólny ogródek gdzie zagościła m. in. „dzieło-działka”. Przestrzeń budynku Oranżerii wypełnia ogrodnicza myśl, a w kilku miejscach Cieszyna trwają terenowe realizacje pod szyldem miejskiego ogrodnictwa na przykład Deszczobranie warszawskiej grupy kwiatkibratki.

W dniu otwarcia wystawy rozmawialiśmy o rozmaitych akcjach zazieleniania miast, wiele tematów wzbudziło dyskusję. Owocem tego spotkania będzie miejska debata 3 czerwca 2013 r. w Cieszynie z działkowcami, burmistrzem i radnymi na temat przyszłości ogrodów działkowych, gdzie raz jeszcze opowiem o wynikającym z naszych badań sensie działki.

Wystawa potrwa do 9 czerwca. Polecam!

To może ja zamiast żegnaj, powiem tylko pa?

To słowa zapisane przez Panią Zenonę Stróżyk-Stulgińską przed dwoma laty, kończą Jej piękny tekst o działce, część naszej książki. Poproszona o pożegnanie się z działką piórem nie odmówiła, powstał poruszający esej, który w zdyscyplinowany sposób odkrywa wiele odcieni działkowego doświadczenia, splecionego z biografią w czasem zbyt mocnym uścisku. W książce zamieściliśmy również tekst z “Przekroju” z 1968 roku, którym się z działką witała. Dzisiaj Pani Zenia wita się z niebieską działką, oby tylko miała tam więcej chwil na pisanie.

Artystka, autorka, makramistka, twórczyni biżuterii, Rawiczanka i Podgórzanka, absolwentka polonistyki, uwielbiająca przygody i stróżująca drogom jakimi chadza historia. Niesłychanie wrażliwa, wszechstronnie utalentowana. Miała rękę do roślin (te bluszcze i piwonie!). Bohaterka filmu Marcina Koszałki “Koronczarka”.

Mieliśmy wiele szczęścia spotykając Panią Zenonę Stróżyk-Stulgińską. Związana z Muzeum była zresztą od dawna, wpadając do działającego w MEK klubu w latach sześćdzisiątych, pożyczając na wystawy eksponaty (zeszyty szkolne na wystawie Witaj szkoło!), biorąc udział w projekcie “dzieło-działka” oraz w badaniach “Pamiątki rodzinnej”.

Mam przed sobą Jej zapiski “Zaprawy, marynaty czyli Księga urodzaju i pracowitości”, ewidencję działkowych przetworów.
Właściwie wszystkim, czym się zajmowała, tworzyła taką Księgę.

Gośćmi będą etnografowie z MEK Barbara Kożuch i Piotr Worytkiewicz, kulturoznawczyni Agata Chwoła oraz Monika Kujawska, iberystka, etnolożka zajmująca się etnobotaniką. Podczas spotkania porozmawiamy o badaniach “dzieło-działka” widzianych z perspektywy zakończenia projektu. Wszyscy goście są również autorami tekstów zamieszczonych w książce.

Spotkanie rozpocznie (przedpremierowo!) półgodzinny film w reż. Michaliny Mrożek, jednej ze współtwórczyń “dzieło-działka”, portretujący uczestników badań.
Wstęp wolny!

Czy prawo do miasta = prawo do działki? Jak działki budują miejskie wspólnoty i świadomość ekologiczną? Co zrobić, by miejskie ogrodnictwo kwitło?

W spotkaniu udział weźmie Ewa Błachut (prezes RPD Dębniki, wiceszefowa PZD Małopolska), Anna Zabdyrska, artystka, projektantka i działkowiczka, autorka grafiki TEGO bloga, i przedstawicielki “dzieło-działka (Łucja i ja).

Ale to nie koniec działkowych atrakcji w Bunkrze. W piątek o godz. 20.00 odbędzie się projekcja szwajcarskiego filmu dokumentalnego “Nasz rajski ogród” o ogródkach działkowych. Organizatorzy zachęcają także do wymiany plonami działkowymi, i nie tylko. Całość wydarzeń możliwa dzięki współpracy Bunkra Sztuki, Muzeum Etnograficznego oraz Zbiornika Kultury.

Podczas spotkania będzie można kupić książkę “dzieło-działka” w promocyjnej cenie 49 zł!
Spotkanie na świeżym powietrzu.

Miejska partyzantka ogrodnicza dochowała się bujnych krzaków pomidorów i kwitnącej cukinii ale i śladów po sadzonkach, które pewnie zasiliły miejski grunt w innym miejscu. Oto kilka dowodów, że nocą też rośnie, a tradycje ptolemejskie podpowiadają, że szybciej…

Gorąco zachęcam do miejskiej partyzantki ogrodniczej. We własnym zakresie lub z Psem Ogrodnika, warto sadzić w mieście nie tylko rośliny ozdobne. Ostatnio sporo ukazało się tekstów na temat miejskiego ogrodnictwa, jak choćby znów o działkach i o uprawach nie-działkowców.

Efekty działań m. in. Czarnej Dalii (miejscy partyzanci oczywiście przybrali pseudonimy) możemy podziwiać na zdjęciach z wczorajszej nocy, dziękuję Kasi Słaby and company za podgórski spacer!

Porzucam wieszczy ton i sięgam po brytyjski przykład nie oglądania się na to, co politycy mają do powiedzenia. Kolejki po przydział działki są bardzo długie (pisałam już raz o tym tutaj). Istnieje tam jednak przepis mówiący o tym, że jeśli do gminy/ dzielnicy zgłasza się co najmniej sześć osób z wnioskiem o wskazanie ziemi pod uprawę gmina/ dzielnica ma obowiązek teren taki wskazać, jest to prawo coraz powszechniej egzekwowane. Zamiast trawników Brytyjczycy sieją dzikie łąki (w Polsce dostępne lokalne odmiany u Łukasza Łuczaja), zakładają bujne ogrody balkonowe (Vertical Veg), a prawie siedemdziesiąt tysięcy ludzi radzi sobie inaczej. Jak?

Gdy portal landshare.net wsparł charyzmatyczny lifestylowy kucharz i dziennikarz Hugh Fearnley-Whittingstall, autor popularnego programu telewizyjnego River Cottage (stary jak świat temat o przenosinach na wieś i dobrodziejstwach kulinarnych z tego płynących), propagator szczęścia hodowlanych kur (kampania Chicken Out! czyli Kurczaki wynocha!), wówczas skupił liczną społeczność wokół tego pomysłu. Portal o jakim mowa to machina łącząca tych, którzy szukają ziemi z tymi, którym jej zbywa. W działania mogą się włączać również chcący doradzić lub podziałać społecznie na rzecz wolnych ogrodów. Ziemia, która rzuca wyzwanie i nie powinna się po prostu marnować może być polem przy parafii, wąską działką za supermarketem ale i skrawkami przed kamienicą. Sieć działa nie tylko w Wielkiej Brytanii ale i w Kanadzie, startuje w Australii. Na portalu znajdziemy instruktaż jak się za to zabrać, następnie jak się zabrać za ogrodnictwo, a także jak pomóc samorządom współdziałać w tym temacie.

Brytyjskie pomysły społeczne na ogół wyprzedzały swoją epokę, w końcu pierwsze ogródki działkowe powstawały właśnie tam, Anglia wkraczała w epokę wiktoriańską z rozwijająca się ideą ogrodowych pól dla bezrobotnych lub robotników, do 1899 uprawiano tam już 440 tysięcy działek! Brytyjscy historycy idei łączą powstanie ogrodnictwa działkowego z siedemnastowiecznym problemem ogradzania pól pod rozwój fabryk i ówczesnymi buntami chłopskimi, ale to już motyw na zupełnie inną opowieść. Więcej w książce „dzieło-działka” !

Zdumiewały mnie braki w argumentacji strony składającej wniosek o uchylenie ustawy i krytycznie wypowiadających się posłów. Tymczasem dwaj prawnicy PZD wypadli brawurowo, wymowność i przygotowanie niczym z amerykańskiego serialu prawniczego. Działki w wielkim mieście.

W oczekiwaniu na dalsze odcinki serialu o działkach (swoją drogą aż dziwi, czemu dotąd nie powstał żaden!) zapraszam do innej aglomeracji. Można działkować, choć pomysł na miejski ogród trochę się różni.

Działkowiczka w ogrodzie, fot. Stefano Zanini

W Paryżu i okolicznych miejscowościach jest wiele ogródków uprawianych przez osoby skupione w stowarzyszeniach lub po prostu przez grupy przyjaciół. Znajoma ogrodniczka, Marta Fraticelli pojawia się na działce w każdej wolnej chwili, są to głównie niedziele. Najbardziej lubi odkrywać rośliny, ich zastosowania, przetwarzać rośliny lecznicze i owoce, które tam rosną, przyrządzać posiłki z tego co uda się zebrać. Przygodę z ogrodem zaczęła rok temu, wciąga się coraz bardziej. W niedzielę, 17 czerwca było święto ogrodu, warzywne atelier zapraszało na koncert owadziej muzyki. Przyznam, że nieźle to brzmi.

Święto ogrodu, fot. Stefano Zanini

Wraz ze znajomymi założyli „Ogród solidarnego Ivry” we wrześniu. To grupa dwunastu osób praktykujących ogrodnictwo poprzez permakulturę. Uprawiają ziemię wspólnie, nie dzieląc jej na osobne działki, za to dzielą się zbiorami. Bezdomni, którzy pomieszkiwali wcześniej w tym miejscu także mają w tym ogrodzie swój udział. Ogród działa póki co bez specjalnego przydziału, choć o niego wystąpiono w maju 2011, a więc na pięć miesięcy przed założeniem ogrodu, gmina nie udzieliła odpowiedzi. Teren jest gruntem komunalnym podparyskiej gminy Ivry sur Seine, aglomeracyjnej choć tuż za autostradą. Celem przedsięwzięcia jest uwrażliwienie i zbliżenie mieszkańców do ogrodnictwa i natury w mieście, w którym jest wiele przestrzeni zielonych, dotąd niezagospodarowanych.

Na blogu ogrodu możemy zobaczyć jak tworzono ogród oraz działkową dyscyplinę sportową: skoki przez zagony. Polecam!

Merci beaucoup Marta et Stefano!
Karolinie dziękuję za działkową czujność i kontakt!